Σχόλιο
στο άρθρο του καθηγητή κ.Τάσιου στην εφημερίδα "Καθημερινή"
Γιατί, Όχι Αριστεία !
Ο
γνωστός αγαπητός και συμπαθής καθηγητής κ. Θ.Π.Τάσιος, έγραψε ένα σημείωμα
σχετικό με την "αριστεία", ως ειδικός δάσκαλος βεβαίως, τόσα χρόνια.
Η θέση του δεν είναι ούτε αρνητική ή θετική. Πότε είναι έτσι και πότε αλλιώς,
προβάλλοντας τα αντίστοιχα επιχειρήματα.
Πιστεύοντας πως θα συμβάλλω στον διάλογο, σχολιάζω και παίρνω θέση σε συγκεκριμένα σημεία του κειμένου του.
1. Η αριστεία δεν είναι η "υψηλότερη δυνατή επίδοση" όπως σημειώνει ο καθηγητής, αλλά μια κοινωνική διάκριση για κάποιους που "διαγκωνίστηκαν" και βγήκαν πρώτοι, με τα κριτήρια που έχουν τεθεί. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν και άλλοι με "υψηλότερη δυνατή επίδοση" που απλά δεν πήραν μέρος στον διαγωνισμό.
2. Το λαικό συμφέρον δεν απαιτεί την αριστεία, αλλά μια χρήσιμη για την κοινωνία χρήση της, δηλαδή ένα σχέδιο για την διοχέτευση των ιδιαιτέρων ικανοτήτων που έχει κάποιος, προς την κατεύθυνση της βελτίωσης των όρων διαβίωσης του λαού και βεβαίως την συμβολή στην εξέλιξη του ανθρώπου.
3. Το ότι, "το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας δεν είναι καθόλου ικανοποιητικό" εξηγεί ακριβώς το γεγονός πως ο τρόπος με τον οποίο καθορίζεται, παράγεται και χρησιμοποιείται η "αριστεία" δεν έχει καμία σχέση με το επιθυμητό αποτέλεσμα που θέλει να έχει η κοινωνία.
4. Στο σημείο που αναφέρεται στην "ανταγωνιστικότητα" και στην επίπτωση που έχει επάνω στην δόμηση της προσωπικότητας του μαθητή, θέτει εαυτόν σε αρνητική θέση έναντι της "αριστείας", αφού αναγνωρίζει ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός. Ανάμεσα σε χίλιους μαθητές, αν κάποιον τον ανακηρύξουμε ως "άριστο" αμέσως δημιουργήσαμε εννιακόσιους ενενήντα εννέα εχθρούς του και δυσαρεστημένους από την κοινωνία. Η "εγωιστική επικράτηση της διάκρισης" όπως αναφέρει, σαφώς διαστρεβλώνει την ανάπτυξη της προσωπικότητας και δημιουργεί ανθρώπους που θέλουν συνεχώς να επικρατούν και να κυριαρχούν επί των άλλων, με τις γνωστές συνέπειες που έχει αυτό στην κοινωνική ζωή.
5. Στην συνέχεια όμως δηλώνει πως ο ανταγωνισμός είναι μία εκ των φυσικών κοινωνικών συνθηκών. Αρχικά, ότι είναι φυσικό δεν είναι κατ'ανάγκη και κοινωνικό, αλλά σίγουρα ο ανταγωνισμός δεν είναι ο φυσικός τρόπος λειτουργίας του ανθρώπου, αν θέλουμε να δεχτούμε πως ο άνθρωπος έχει διαφοροποιηθεί από τα ζώα και πως οι κοινωνίες που δημιουργεί δεν βασίζονται ή δεν πρέπει να βασίζονται στον "νόμο της ζούγκλας". Ο κοινωνικός τρόπος που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος είναι η συνεργασία και όχι ο ανταγωνισμός. Στην συνεργασία χρειάζεται να εκπαιδεύονται οι νέοι μαθητές και όχι στον ανταγωνισμό.
6. Περνώντας πάλι απέναντι ο καλός καθηγητής, εκτιμά πως οι μαθητές που δεν εκπαιδεύονται στον ανταγωνισμό, ισοδυναμεί με την παραγωγή "αγνών παρθένων" που θα δυστυχήσουν ως άτομα και δεν θα μπορούν να συστήσουν ομάδα.
Εδώ υπάρχουν δύο στοιχεία. Το πρώτο είναι πως όποιος ετοιμάζεται για συνεργασία στην κοινωνία, δεν σημαίνει πως θα βγεί αδύναμος και εύκολη τροφή για τους καρχαρίες της κοινωνίας. Η συνεργασία δεν είναι μια αδύναμη και παθητική κατάσταση. Αντίθετα με τον ανταγωνισμό είναι πιο αποτελεσματική, με μικρότερο κόστος άσκησης της και βεβαίως με τελείως ανθρώπινη κατεύθυνση της ισοτιμίας, σεβασμού και αρμονικής συμβίωσης. Το δεύτερο στοιχείο είναι πως η δημιουργία ομάδας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με ανταγωνισμό (γιατί τότε δεν θα είναι ομάδα, αλλά ένας αρχηγός και οι ακόλουθοι του). Αντίθετα, μόνο με συνεργασία μπορεί κάποιος να δημιουργήσει μια υγιή και αποδοτική ομάδα με ισότιμα μέλη που θα είναι ευτυχισμένα και με κοινωνικό ενδιαφέρον.
7. Στην συνέχεια πάλι μεταφέρεται στην άλλη πλευρά, δηλώνοντας πως η βέλτιστη λύση είναι "ένα κλίμα ευγενούς άμιλλας", όπου και εδώ χρειάζεται να τονίσουμε πως η "άμιλλα" δεν έχει καμία σχέση με τον ανταγωνισμό, αλλά μόνο με την συνεργασία, όπου ο ένας βοηθάει τον άλλον να προχωρήσει, να πετύχει, όχι για να διακριθεί, αλλά για να διευρύνει τα ανθρώπινα όρια και να παράγει συνέχει πολύ καλύτερα αποτελέσματα για την κοινωνία.
8. Η Εξυπηρέτηση της ανάγκης του λαού για τη μέγιστη υψηλή απόδοση των επαγγελματιών που τον υπηρετούν, που αναφέρει, δεν χρειάζεται την αριστεία αλλά την συνειδητή ικανοποίηση των αναγκών της κοινωνίας, το ενδιαφέρον που θα οδηγήσει στην συνεχή ανάπτυξη και βελτίωση των ανθρώπων που εξυπηρετούν.
9. Και στην συνέχει η η προστασία της ευαίσθητης ψυχολογίας των μικρών ηλικιών στην έμμονη προσπάθεια για στενούς στόχους, δεν έχει καμία σχέση με την αριστεία. Αντίθετα επιτυγχάνεται μόνο με την συνεργασία και την άμμιλα, με την σύνθεση των μαθητών σε ομάδες και όχι στον διαχωρισμό τους σε "άριστους" και "μη άριστους". Το θέμα είναι να εφαρμοστούν τρόποι ώστε όλοι να αισθάνονται και να είναι "άριστοι" αλλά όχι ως στοιχείο διάκρισης μεταξύ τους, αλλά ως στοιχείο κοινωνικού ενδιαφέροντος, όπου ο καθένας δίνει τον καλύτερο εαυτό του.
10. Συνεχίζοντας την αέναη κίνηση του ξαναδηλώνει ότι "απ’ αυτήν λοιπόν την πληκτική επανάληψη γνωστών πραγμάτων, δεν δικαιολογείται η (αναπάντεχη και συλλήβδην) καταδίκη της αριστείας." Εμ, πώς δεν δικαιολογείται αφού δεν προσφέρει στην κοινωνία παρά μόνο διαίρεση και έχθρα ανάμεσα στους ανθρώπους και ιδιαίτερα με τους μικρούς μαθητές;
11. Βεβαίως, συμφωνώ πλήρως με την εξαιρετική και εύστοχη δήλωση του στην συνέχεια κατά την οποία : "Υποθέτω λοιπόν ότι μια δίκαιη κοινωνία αναγνωρίζει την ποικιλότητα των ικανοτήτων των πολιτών της (μαθητών και δασκάλων), και επιτρέπει στους καλύτερους απ’ αυτούς να βρούνε χώρο καλλιέργειας και των δικών τους ιδιαίτερων ικανοτήτων, για λόγους συνταγματικής ισότητας ευκαιριών." Είναι μια σημαντική δήλωση υπέρ της συνεργασίας και όχι του ανταγωνισμού, υπέρ της άμιλλας και όχι της "αριστείας".
12. Η ανάπτυξη των ικανότερων μελών της κοινωνίας, είναι αυτονόητη και εξαιρετικά χρήσιμη, εφόσον όμως αυτή η διάκριση δεν τους βγάζει εκτός κοινωνίας, δεν τους τοποθετεί σε βάθρο και δεν τους ανακηρύσσει ως "άριστους" σε αντιπαράθεση με τους άλλους που είναι "μέτριοι". Το θέμα είναι τι κάνουν τις ικανότητες τους εκείνοι που τις έχουν. Η συνεργασία ορίζει πως χρειάζεται να τις χρησιμοποιήσουν για να "τραβήξουν" και τους άλλους μαζί τους, να τους δείξει πως "γίνεται" (κάτι πολύ ουσιαστικό για την παρακίνηση τους να προσπαθήσουν και εκείνοι) και βεβαίως να προσφέρουν στην κοινωνία, ανεβάζοντας έτσι τον μέσο όρο και όχι μειώνοντας τον προς την μετριότητα, όπως ισχυρίζονται μερικοί και ό ίδιος ο καθηγητής στις επόμενες αράδες του σχολίου του.
13. Αλλά πάλι, είναι άκρως δεκτή η άποψη του πως δεν πρέπει να "τιμωρούνται" εκείνα τα παιδιά που δεν είναι "άριστα" και έτσι "να αποκοιμίζουν την λαϊκή απαίτηση για κοινωνική δικαιοσύνη με όντως αποδοτικά μέτρα."
14. Τέλος δηλώνει ότι : "Βλέπετε, τα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα παραείναι περίπλοκα για να μπορούν να λυθούν με το λυσάρι μιας ιδεολογίας..." Η γνώμη μου είναι πως δεν υπάρχει λύση έξω από κάποια συγκεκριμένη ιδεολογία, εμφανή ή όχι, αφού η ιδεολογία αποτελεί την γενικότερη κατεύθυνση για τις επιλογές που κάνουν οι άνθρωποι.
Πιστεύοντας πως θα συμβάλλω στον διάλογο, σχολιάζω και παίρνω θέση σε συγκεκριμένα σημεία του κειμένου του.
1. Η αριστεία δεν είναι η "υψηλότερη δυνατή επίδοση" όπως σημειώνει ο καθηγητής, αλλά μια κοινωνική διάκριση για κάποιους που "διαγκωνίστηκαν" και βγήκαν πρώτοι, με τα κριτήρια που έχουν τεθεί. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν και άλλοι με "υψηλότερη δυνατή επίδοση" που απλά δεν πήραν μέρος στον διαγωνισμό.
2. Το λαικό συμφέρον δεν απαιτεί την αριστεία, αλλά μια χρήσιμη για την κοινωνία χρήση της, δηλαδή ένα σχέδιο για την διοχέτευση των ιδιαιτέρων ικανοτήτων που έχει κάποιος, προς την κατεύθυνση της βελτίωσης των όρων διαβίωσης του λαού και βεβαίως την συμβολή στην εξέλιξη του ανθρώπου.
3. Το ότι, "το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας δεν είναι καθόλου ικανοποιητικό" εξηγεί ακριβώς το γεγονός πως ο τρόπος με τον οποίο καθορίζεται, παράγεται και χρησιμοποιείται η "αριστεία" δεν έχει καμία σχέση με το επιθυμητό αποτέλεσμα που θέλει να έχει η κοινωνία.
4. Στο σημείο που αναφέρεται στην "ανταγωνιστικότητα" και στην επίπτωση που έχει επάνω στην δόμηση της προσωπικότητας του μαθητή, θέτει εαυτόν σε αρνητική θέση έναντι της "αριστείας", αφού αναγνωρίζει ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός. Ανάμεσα σε χίλιους μαθητές, αν κάποιον τον ανακηρύξουμε ως "άριστο" αμέσως δημιουργήσαμε εννιακόσιους ενενήντα εννέα εχθρούς του και δυσαρεστημένους από την κοινωνία. Η "εγωιστική επικράτηση της διάκρισης" όπως αναφέρει, σαφώς διαστρεβλώνει την ανάπτυξη της προσωπικότητας και δημιουργεί ανθρώπους που θέλουν συνεχώς να επικρατούν και να κυριαρχούν επί των άλλων, με τις γνωστές συνέπειες που έχει αυτό στην κοινωνική ζωή.
5. Στην συνέχεια όμως δηλώνει πως ο ανταγωνισμός είναι μία εκ των φυσικών κοινωνικών συνθηκών. Αρχικά, ότι είναι φυσικό δεν είναι κατ'ανάγκη και κοινωνικό, αλλά σίγουρα ο ανταγωνισμός δεν είναι ο φυσικός τρόπος λειτουργίας του ανθρώπου, αν θέλουμε να δεχτούμε πως ο άνθρωπος έχει διαφοροποιηθεί από τα ζώα και πως οι κοινωνίες που δημιουργεί δεν βασίζονται ή δεν πρέπει να βασίζονται στον "νόμο της ζούγκλας". Ο κοινωνικός τρόπος που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος είναι η συνεργασία και όχι ο ανταγωνισμός. Στην συνεργασία χρειάζεται να εκπαιδεύονται οι νέοι μαθητές και όχι στον ανταγωνισμό.
6. Περνώντας πάλι απέναντι ο καλός καθηγητής, εκτιμά πως οι μαθητές που δεν εκπαιδεύονται στον ανταγωνισμό, ισοδυναμεί με την παραγωγή "αγνών παρθένων" που θα δυστυχήσουν ως άτομα και δεν θα μπορούν να συστήσουν ομάδα.
Εδώ υπάρχουν δύο στοιχεία. Το πρώτο είναι πως όποιος ετοιμάζεται για συνεργασία στην κοινωνία, δεν σημαίνει πως θα βγεί αδύναμος και εύκολη τροφή για τους καρχαρίες της κοινωνίας. Η συνεργασία δεν είναι μια αδύναμη και παθητική κατάσταση. Αντίθετα με τον ανταγωνισμό είναι πιο αποτελεσματική, με μικρότερο κόστος άσκησης της και βεβαίως με τελείως ανθρώπινη κατεύθυνση της ισοτιμίας, σεβασμού και αρμονικής συμβίωσης. Το δεύτερο στοιχείο είναι πως η δημιουργία ομάδας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με ανταγωνισμό (γιατί τότε δεν θα είναι ομάδα, αλλά ένας αρχηγός και οι ακόλουθοι του). Αντίθετα, μόνο με συνεργασία μπορεί κάποιος να δημιουργήσει μια υγιή και αποδοτική ομάδα με ισότιμα μέλη που θα είναι ευτυχισμένα και με κοινωνικό ενδιαφέρον.
7. Στην συνέχεια πάλι μεταφέρεται στην άλλη πλευρά, δηλώνοντας πως η βέλτιστη λύση είναι "ένα κλίμα ευγενούς άμιλλας", όπου και εδώ χρειάζεται να τονίσουμε πως η "άμιλλα" δεν έχει καμία σχέση με τον ανταγωνισμό, αλλά μόνο με την συνεργασία, όπου ο ένας βοηθάει τον άλλον να προχωρήσει, να πετύχει, όχι για να διακριθεί, αλλά για να διευρύνει τα ανθρώπινα όρια και να παράγει συνέχει πολύ καλύτερα αποτελέσματα για την κοινωνία.
8. Η Εξυπηρέτηση της ανάγκης του λαού για τη μέγιστη υψηλή απόδοση των επαγγελματιών που τον υπηρετούν, που αναφέρει, δεν χρειάζεται την αριστεία αλλά την συνειδητή ικανοποίηση των αναγκών της κοινωνίας, το ενδιαφέρον που θα οδηγήσει στην συνεχή ανάπτυξη και βελτίωση των ανθρώπων που εξυπηρετούν.
9. Και στην συνέχει η η προστασία της ευαίσθητης ψυχολογίας των μικρών ηλικιών στην έμμονη προσπάθεια για στενούς στόχους, δεν έχει καμία σχέση με την αριστεία. Αντίθετα επιτυγχάνεται μόνο με την συνεργασία και την άμμιλα, με την σύνθεση των μαθητών σε ομάδες και όχι στον διαχωρισμό τους σε "άριστους" και "μη άριστους". Το θέμα είναι να εφαρμοστούν τρόποι ώστε όλοι να αισθάνονται και να είναι "άριστοι" αλλά όχι ως στοιχείο διάκρισης μεταξύ τους, αλλά ως στοιχείο κοινωνικού ενδιαφέροντος, όπου ο καθένας δίνει τον καλύτερο εαυτό του.
10. Συνεχίζοντας την αέναη κίνηση του ξαναδηλώνει ότι "απ’ αυτήν λοιπόν την πληκτική επανάληψη γνωστών πραγμάτων, δεν δικαιολογείται η (αναπάντεχη και συλλήβδην) καταδίκη της αριστείας." Εμ, πώς δεν δικαιολογείται αφού δεν προσφέρει στην κοινωνία παρά μόνο διαίρεση και έχθρα ανάμεσα στους ανθρώπους και ιδιαίτερα με τους μικρούς μαθητές;
11. Βεβαίως, συμφωνώ πλήρως με την εξαιρετική και εύστοχη δήλωση του στην συνέχεια κατά την οποία : "Υποθέτω λοιπόν ότι μια δίκαιη κοινωνία αναγνωρίζει την ποικιλότητα των ικανοτήτων των πολιτών της (μαθητών και δασκάλων), και επιτρέπει στους καλύτερους απ’ αυτούς να βρούνε χώρο καλλιέργειας και των δικών τους ιδιαίτερων ικανοτήτων, για λόγους συνταγματικής ισότητας ευκαιριών." Είναι μια σημαντική δήλωση υπέρ της συνεργασίας και όχι του ανταγωνισμού, υπέρ της άμιλλας και όχι της "αριστείας".
12. Η ανάπτυξη των ικανότερων μελών της κοινωνίας, είναι αυτονόητη και εξαιρετικά χρήσιμη, εφόσον όμως αυτή η διάκριση δεν τους βγάζει εκτός κοινωνίας, δεν τους τοποθετεί σε βάθρο και δεν τους ανακηρύσσει ως "άριστους" σε αντιπαράθεση με τους άλλους που είναι "μέτριοι". Το θέμα είναι τι κάνουν τις ικανότητες τους εκείνοι που τις έχουν. Η συνεργασία ορίζει πως χρειάζεται να τις χρησιμοποιήσουν για να "τραβήξουν" και τους άλλους μαζί τους, να τους δείξει πως "γίνεται" (κάτι πολύ ουσιαστικό για την παρακίνηση τους να προσπαθήσουν και εκείνοι) και βεβαίως να προσφέρουν στην κοινωνία, ανεβάζοντας έτσι τον μέσο όρο και όχι μειώνοντας τον προς την μετριότητα, όπως ισχυρίζονται μερικοί και ό ίδιος ο καθηγητής στις επόμενες αράδες του σχολίου του.
13. Αλλά πάλι, είναι άκρως δεκτή η άποψη του πως δεν πρέπει να "τιμωρούνται" εκείνα τα παιδιά που δεν είναι "άριστα" και έτσι "να αποκοιμίζουν την λαϊκή απαίτηση για κοινωνική δικαιοσύνη με όντως αποδοτικά μέτρα."
14. Τέλος δηλώνει ότι : "Βλέπετε, τα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα παραείναι περίπλοκα για να μπορούν να λυθούν με το λυσάρι μιας ιδεολογίας..." Η γνώμη μου είναι πως δεν υπάρχει λύση έξω από κάποια συγκεκριμένη ιδεολογία, εμφανή ή όχι, αφού η ιδεολογία αποτελεί την γενικότερη κατεύθυνση για τις επιλογές που κάνουν οι άνθρωποι.
Παναγιώτης Γ.
Ρεγκούκος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου