"Κωλοτούμπα", ειλικρίνεια και αλήθεια.

Μια μικρή ανάλυση της δυναμικής των αλλαγών, σε σχέση με τον "δογματισμό" της ανθρώπινης σκέψης.

Ο Ηράκλειτος είχε πει "τα πάντα ρεί" με στόχο να καταδείξει πως η ζωή είναι μια αέναη κίνηση και γεμάτη από μικρές και μεγάλες αλλαγές σε αντίθεση με τον θάνατο που σημαίνει την ακινησία και την πλήρη απουσία μικρών και μεγάλων αλλαγών (αν και ο θάνατος από μόνος του είναι μια αλλαγή και που αποτελεί την εκκίνηση μιας σειράς άλλων αλλαγών, σε άλλο επίπεδο και ποιότητα).

Με αφετηρία την βασική αρχή της ύπαρξής μας, δηλαδή πως τα πάντα γύρω μας αλλάζουν, μπαίνει ένα θέμα πολύ σημαντικό για την καθημερινότητα μας, αλλά και για ζωή μας ολόκληρη. 

Το θέμα είναι το εξής :  χρειάζεται και μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα σύνολο αρχών με βάση τις οποίες θα πορευτούμε και πότε έχουμε την δυνατότητα να τις αλλάζουμε και με ποιό τρόπο, όταν οι αντικειμενικές συνθήκες αλλάζουν (αφού είναι δεδομένο πως αλλάζουν) ;

Αρχικά, είναι προφανές πως χρειάζεται να έχουμε αρχές, ως κριτήρια μιας συγκεκριμένης κατεύθυνσης στην ζωή μας, ώστε να μην ερχόμαστε κάθε φορά σε δίλλημα για το τι πρέπει να αποφασίζουμε κάθε φορά. Με βάση αυτές πορευόμαστε και αυτές χρησιμοποιούμε για να κάνουμε επιλογές κάθε φορά που βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι, για το ποιόν δρόμο θα πάρουμε.

Το δεύτερο στοιχείο που αφορά στο θέμα μας, είναι το αν μπορούμε να τις αλλάξουμε, όταν αλλάξουν οι αντικειμενικές συνθήκες μέσα στις οποίες είχαμε αποφασίσει να ικανοποιήσουμε τις αρχές αυτές. Η απάντηση είναι πως πραγματικά είναι τεράστιο λάθος να μην λαμβάνει κάποιος την αλλαγή των αντικειμενικών συνθηκών για την συνέχιση της ζωής του. Το λάθος είναι διττό, με την έννοια του ότι οι αρχές που έχουμε θέσει, έχουν λάβει υπόψη τις αντικειμενικές συνθήκες που ίσχυαν κατά την επιλογή τους και με την προϋπόθεση πως θα τις διατηρήσουμε όσο η αλλαγή των αντικειμενικών συνθηκών πιστεύουμε (και αυτό είναι υποκειμενική θέση) πως δεν συνιστά αιτία αλλαγής τους. Το άλλο στοιχείο του λάθους είναι πως με την αλλαγή των αντικειμενικών συνθηκών, η διατήρηση των αρχών που έγιναν αποδεκτές σε άλλες συνθήκες, μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή και σε θάνατο, κατά συνέπεια και θάνατο των ίδιων αρχικών βασικών αρχών που είχαμε. Η αλλαγή των βασικών αρχών, πραγματικά είναι κάτι που γίνεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις για τις οποίες μάλιστα μπορεί κάποιος να θέσει και συγκεκριμένες προδιαγραφές, για να αποφύγει την περίπτωση της εύκολης και επιπόλαιης αλλαγής τους.

Το τρίτο στοιχείο που αφορά στο θέμα μας, έχει να κάνει με την διατήρηση μεν των βασικών αρχών μας, ως κατεύθυνση, ως όραμα, ως οδηγό για την ζωή μας, αλλά την προσωρινή ανάκληση ή την περιορισμένη παραβίαση τους, ακριβώς για να ανταποκριθούμε στις νέες αντικειμενικές συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί, χωρίς όμως ποτέ να τις εγκαταλείπουμε και πάντα διατηρώντας την δέσμευση μας να τις ικανοποιήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, μετά το "διάλλειμα" που κάνουμε.

Ο "δογματισμός" είναι μια σχολή σκέψης, που θεωρεί πως εφόσον βάζουμε στο ξεκίνημα μιας πορείας κάποιες βασικές αρχές (ύπαρξης, λειτουργίας, αντιμετώπισης, καθημερινής ζωής κλπ.), τις διατηρούμε πάση θυσία και ανεξάρτητα από την αλλαγή των αντικειμενικών αλλαγών. Αυτό έχει ως συνέπεια την μόνιμη, σταθερή και επαναλαμβανόμενη καθημερινή πρακτική, πέρα και πάνω από τις αλλαγές που συμβαίνουν γύρω μας. Η σχολή αυτή, προσφέρει μια προνομιακή "ασφάλεια" στον ακόλουθο της, την πνευματική "ησυχία" του, αφού δεν προβληματίζεται για τίποτα και βεβαίως την εμφάνιση του ως "ειλικρινή", "σταθερό" και "αληθινό", σε σχέση με άλλους που δεν είναι δογματικοί. Στην πράξη όμως, επειδή ακριβώς δεν λαμβάνει  υπόψη του τις συντελούμενες αλλαγές, πολλές φορές βρίσκεται εκτός πραγματικότητας, την οποία έχει την τάση να διαστρεβλώνει με στόχο την προσαρμογή της στις δικές του "σωστές" επιλογές. Αλήθεια, αν κάνει κάποιος λάθος, πόση αξία έχει για την ζωή το γεγονός πως μένει σταθερός σε αυτό το λάθος, το επαναλαμβάνει με θρησκευτική ευλάβεια και το δικαιολογεί πολλές φορές με αστήριχτα επιχειρήματα; Πόσο χρήσιμος είναι στην κοινωνία όταν ισχυρίζεται πως "δεν αλλάζει τις απόψεις του" , πως "λέει πάντα την ίδια αλήθεια του" ή πως "δεν κοροϊδεύει" τους άλλους;

Από την άλλη μεριά, πότε θεωρείται πως κάποιος έχει "προδώσει" τις αρχές του;  Όταν τις αλλάζει ή όταν εξακολουθεί να τις πιστεύει, παρόλο το διάλειμμα της ικανοποίησης τους, ώστε να ανταποκριθεί στην αλλαγή των αντικειμενικών συνθηκών; Και πρόκειται για "προδοσία" ή άλλη βαρύγδουπη έκφραση ή μήπως για την άσκηση του δικαιώματος του, να αλλάζει τις αρχές του όποτε εκείνος θεωρεί πω είναι απαραίτητο (αναλαμβάνοντας βεβαίως όλες τις συνέπειες της επιλογής του αυτής);

Στην πολιτική, ακούμε συνεχώς για "κωλοτούμπες", για "αλήθειες και ψέματα" που είπε κάποιος στον λαό, αλλά και για "πιστούς και ειλικρινείς" άλλους, που δεν λένε σήμερα αυτά και αύριο διαφορετικά, αλλά είναι πιστοί στις αρχές που πιστεύουν τις οποίες ούτε αλλάζουν, ούτε παραβιάζουν για οποιονδήποτε λόγο. Προσωπικά θεωρώ περισσότερο επικίνδυνη την "δογματική" επιλογή, από εκείνη την επιλογή της προσαρμογής στις εκάστοτε αντικειμενικές συνθήκες, όπου μπορεί κάποιος να "συμβιώνει" με μια κατάσταση, αλλά να μην την "αποδέχεται". Έχω την εντύπωση, πως καθημερινά αποφασίζουμε να συμβιώνουμε και να προσαρμοζόμαστε με καταστάσεις που έχουν ημερομηνία λήξης, ώστε να εξασφαλίσουμε τις προϋποθέσεις συνέχισης της βασικής μας πορείας, προς τον τελικό στόχο, που είναι η ικανοποίηση των αρχών μας. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να μας κατηγορήσει επειδή κάναμε μια παράκαμψη ή γιατί προσωρινά βγήκαμε από τον βασικό δρόμο που ακολουθούμε, επειδή παρουσιάστηκε κάποιο εμπόδιο που δεν μπορούμε να το διαλύσουμε χτυπώντας το με το κεφάλι. 

 Στο σημερινό πολιτικό τοπίο, δεν υπάρχει κανείς πολιτικός και κανένα κόμμα που δεν έχει κάνει αλλαγές, μικρές ή μεγάλες, στην προσπάθεια του να προσαρμοστεί στις νέες διαμορφωμένες συνθήκες. Ακόμη και το ΚΚΕ έχει κάνει την επιλογή της "πάλης" μέσα στην αστική δημοκρατία, στο αστικό κοινοβούλιο, εφαρμόζοντας ένα αστικό Σύνταγμα και επίσης λειτουργώντας μέσα σε μια "Ευρώπη των λεόντων". Ουσιαστικά και το ΚΚΕ παραβιάζει τις βασικές επαναστατικές αρχές του, αφού "συμβιώνει" με ένα σύστημα που δεν πιστεύει, αλλά το κάνει για να έχει την ευκαιρία να το πολεμάει και να προετοιμάσει τον λαό για την αλλαγή του (αυτό σημαίνει πως "καθαρός δογματισμός" δεν υπάρχει και αυτό είναι παρήγορο, γιατί η ζωή εξαφανίζει εκείνον που δεν προσαρμόζεται).

Ακόμη και η νέα "Λαϊκή Ενότητα" σύμφωνα με την δική της λογική, άλλα έλεγε πριν τις εκλογές στον λαό και άλλα κάνει, διακήρυττε και πίστευε την συνολική γραμμή του ΣΥΡΙΖΑ, εργάστηκε για το προηγούμενο μνημόνιο από υπουργικές θέσεις προσπαθώντας να μειώσει τις δυσμενείς συνέπειες του και γενικά ήδη έχει να επιδείξει σημαντική προσαρμογή στις νεώτερες αντικειμενικές συνθήκες. Η αλλαγή που έκανε και η αυτονομία που απέκτησε, της δίνει άραγε το δικαίωμα να κατηγορεί τον ΣΥΡΙΖΑ, την στιγμή που τον υπηρέτησε τόσα χρόνια; Και πότε έλεγε την αλήθεια; Στην προεκλογική περίοδο και μετά ή τώρα που έγινε αυτομόλησε;

Τελικά οι έννοιες "κωλοτούμπα", ειλικρίνεια και αλήθεια, είναι τόσο πολύ σχετικές όσο η διάθεση μας να τις αξιοποιήσουμε δημιουργικά για την εξέλιξη και την πρόοδο μας, ως ανθρώπινο είδος επάνω στην γη.

Ελπίζω οι σκέψεις αυτές να συνέβαλλαν στον προβληματισμό εκείνων που ψάχνουν τα πράγματα λίγο περισσότερο από ό,τι παρουσιάζονται από τα ΜΜΕ και τους πρωταγωνιστές τους.

Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος